palacSOCREALIZM, ta nazwa mówi wszystko…

To sztuka wyjątkowa i jedyna w swoim rodzaju. Sztuka prosta, szczera i prawdziwa. Nie ma udawania. Wszystko od razu widać.

Kilka słów o sztuce… socrealistycznej…

Podstawowym założeniem socjalizmu, a dokładnie realizmu socjalistycznego miało być aktywne uczestnictwo sztuki w budowaniu nowego ustroju, tak aby trafiał do mas.

Dzieła socrealizmu miały ukazywać przede wszystkim głównych przedstawicieli socjalistycznego społeczeństwa, a więc oczywiście robotników i chłopów, w ich życiu ciężkiej pracy na rzecz budowy socjalizmu.

Nie można także zapomnieć o wielkich monumentach przywódców czy pionierów ruchu socjalistycznego. Dzieła te miały umacniać wiarę społeczeństwa w sukces budownictwa socjalistycznej ojczyzny.

W Polsce socrealizm można podzielić przede wszystkim na dwa okresy: okres 1949-lata 50-te, a więc ten najbardziej gorący okres socjalizmu, gdzie wszystko było w jak najściślejszym stopniu podporządkowane wielkiej sztuce socrealistycznej.

Lata 60-70-te, tutaj nasuwają się od razu bloki z ”wielkiej płyty” bądź budowle czy inwestycje już w nowoczesnym  wydaniu, ale cały czas z ta nutką sztuki socrealistycznej w tle.

Sami zobaczcie…

Najbardziej znaną i na pewno największą budowlą socrealizmu jest oczywiście dar Stalina, dowód podkreślający wielką przyjaźń narodu Radzieckiego. PKiN został oddany dla obywateli w 1955 roku i był budowany trzy lata. Ciekawostką jest fakt, że ówczesne władze miały wpływ na gest ze strony Związku Radzieckiego, mogli wybierać między Pałacem, a linią metra. Zdecydowali się na PKiN, który jest do dzisiaj wizytówką Warszawy i prawdziwym przykładem realizmu socjalistycznego.

102

Pamiątki związane z Pałacem Kultury i Nauki. Na pocztówkach oczywiście PKiN oraz Warszawa. Pocztówki pochodzą z połowy lat 60-tych. Warto zwrócić uwagę na kopertę i znaczek z PKiN z 1956 roku, a więc rok po budowie Pałacu. a więc rok po budowie tej najsłynniejszej budowli PRL-u. W czasach stalinizmu PKiN nosił imię Stalina. Na szczęście ten zły demon przeszłości już minął i mamy teraz już tylko nazwę Pałac Kultury i Nauki.

273

                                               Szymon Kobyliński 1952r.

Odkrywamy tajemnice Pałacu Kultury i Nauki…

Rzeźby robotników(oraz robotnic)z narzędziami symbolizującymi wykonywaną pracę. Pióro w socjalizmie to symbol ”pracującego intelektualisty”.

Robotnik z dziełami Marksa, Engelsa i Lenina. Wcześniej widniało nazwisko Stalina, ale zostało usunięte.

Wieniec z datą roku 1955 symbolizujący zakończenie budowy i oddanie w ręce obywateli Pałacu Kultury i Nauki.

Pałacowe latarnie przyozdobione wieńcami, a w środku gwiazda symbol rewolucji.

Po lewej i prawej stronie Pałacu wmurowane są dwa łuki triumfalne symbolizujące zwycięstwo socjalistycznej ojczyzny nad wrogiem imperialistycznego zachodu.

Trybuna honorowa przy Placu Defilad, to legendarne miejsce, na którym najważniejsi Towarzysze partyjni zasiadali na najważniejszych uroczystościach Państwowych w Polsce Ludowej.

Nieopodal Pałacu i Placu Defilad znajduję się wskaźnik albo po prostu drogowskaz z informacją o odległościach do europejskich stolic i najważniejszych miast w Polsce. Jak widać doskonale, najważniejsze miejsce zajmuje Moskwa, która jest jedynym i właściwym kierunkiem w stosunkach Polsko-Radzieckich.

044

Słynna syrenka w barwach reprezentacji Rosji podczas EURO 2012, w tle PKiN. Profanacja czy zabawa, a może po prostu powrót do korzeni…

351

Dla zainteresowanych poznaniem bliżej tajemnic, które skrywa Pałac kultury i Nauki, warto obejrzeć film pt.- ”Pałac” w reżyserii Tomasza Wolskiego, oprócz zarejestrowanych ciekawostek przedstawiona jest też codzienność najwyższego budynku w Polsce.

312

                                 Stanisław Gratkowski i Jerzy Jankowski 1953r.

Pomniki…

Jedną z najważniejszych dziedzin doby socrealizmu były pomniki, które były wyznacznikiem siły oraz potęgi socjalistycznego państwa.

Przed wami pomniki oraz monumenty, które można jeszcze na co dzień spotkać, w różnych miastach w Polsce. Wybraliśmy te najbardziej okazałe i dobrze znane, choć przez wielu na pewno zapomniane. Niestety jest ich już coraz mniej, bo wiele miast zdecydowało się na usunięcie lub decyduję na zburzenie danego obelisku.

…A szkoda, bo to piękna karta historii… Ale przede wszystkim sztuki… sztuki socrealizmu…

Warszawa:

1.Pomnik Braterstwa Broni. Pierwszy pomnik, który stanął w Warszawie po II wojnie światowej, oczywiście w stylu socrealizmu, nazywany powszechnie pomnikiem ”czterech śpiących”.

W listopadzie 2011 roku pomnik Braterstwa Broni został zdemontowany związku z budową II linii metra. Do dnia dzisiejszego nie powrócił na swoje miejsce pozostawiając opustoszały cokół. Dla tych co chcieliby pogadać  i powspominać Starą, dobrą Pragę z nieodzowną legendą ”czterech śpiących” można się udać do pobliskiej klubokawiarni ”Wileńska 3” nieopodal tego jakże historycznego miejsca.

3. Pomnik Kościuszkowców na Pradze. Rzeźba żołnierza ma 12-ście metrów wysokości, natomiast cała kompozycja przekracza wysokość 16-stu metrów!!! W środku magiczne zaklęcie Lenino-Warszawa-Berlin, szlaku bojowego 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty Ludowego Wojska Polskiego im. Tadeusza Kościuszki.

3. Pomnik Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej w parku Skaryszewskim.

4. Pomnik Chwała Saperom w Parku Kultury i Wypoczynku im. Edwarda Rydza Śmigłego, wcześniej Parku Kultury i Wypoczynku(wcześniej im. Bolesława Prusa)przy Wisłostradzie w Warszawie. Pomnik m.in. składa się z sapera nad rozbrajaną miną oraz żołnierzy wbijających słup w dno rzeki. W środku posążek ze stali za wybitne osiągnięcia wojskowe, odwzorowanego na przykładzie pomnika Sapera w Warszawie.

5. W Parku Kultury i Wypoczynku im. Edwarda Rydza Śmigłego znajduję się też Pomnik Powstańców Czerniakowa i Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego. Na tablicy upamiętniającej walki z września 1944r. zarówno wymienione są oddziały Armii Krajowej oraz Armii Ludowej. Jest to na pewno najbardziej braterski pomnik dotyczący Wojska Polskiego.

Najbardziej zapomniane pomniki w Warszawie…

010

Pomnik Partyzantom Bojownikom o Polskę Ludową przy rondzie Charles’a de Gaulle’a na warszawskim Śródmieściu. Najważniejszy pomnik w Warszawie dla każdego prawdziwego socjalisty. W tym miejscu co roku 1 maja zbierają się socjaliści, marksiści, komuniści i inni dla których nie jest obojętny los drugiego człowieka.

23

Od reaktywacji Polskiej Partii Socjalistycznej(PPS)przez Piotra Ikonowicza, a więc od końca lat 80-tych i przez całe lata 90-te byli to głównie sympatycy i działacze PPS-u.

28

Dzisiaj to już Kancelaria Sprawiedliwości Społecznej. Z Piotrem Ikonowiczem na czele manifestują, dopinając się oraz walcząc o sprawiedliwość i lepsze(normalne, godne)jutro dla najsłabszych i tych najbardziej odrzuconych przez dzisiejszy system.

Pomnik Żołnierza 1 Armii Wojska Polskiego na osiedlu Muranów w dzielnicy Śródmieście. Na cokole widnieją lata oraz nazwy miejscowości na szlaku bojowym 1 Armii Wojska Polskiego: ”1943 Lenino-Warszawa-Kołobrzeg-Berlin 1945”.

Niezwykły album o Warszawie wydawnictwa ”Arkady” z 1984r. Album jest bogato ilustrowany w piękne zdjęcia przedstawiające socrealistyczną Warszawę w latach 1945-1984.

Co ciekawe w tym jakże niespotykanym portrecie miasta można znaleźć nawet zdjęcia pierwszej linii metra(Natolin-Huta Warszawa)a dokładnie dwóch stacji metra, mianowicie stacja Anielewicza i Konstytucji.

Proporczyki miasta stołecznego Warszawy z lat 80-tych. Warto zwrócić uwagę na postać Syrenki, która jest w tej prawdziwej postaci i nie jest w żaden sposób przerobiona w nowoczesny design, jak to często miewa współcześnie. I oczywiście godło Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej czyli Orzeł bez korony.

031

Spacerownik Warszawy śladami PRL-u, przewodnik który zaprowadzi i podpowie gdzie mamy szukać w stolicy śladów Polski Ludowej. Warto nabyć i sprawdzić dla samej ciekawości, ale dla nas osobiście wiele ważnych miejsc dla tego okresu w tym przewodniku zostało pominiętych jak chociażby monumenty z epoki prawdziwego socrealizmu, być może celowo z racji tego, że jest wydany dodatkowo w języku angielskim. Jednak to już tajemnica autora. Podręcznik do nabycia w wydawnictwach Gazety Wyborczej.

Białystok:

1. Pomnik Obrońców Białegostoku 1939r.

2. Pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej.

Kolejno odlicz…(Od lewej)…

1. Pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej w Legnicy.

2. Pomnik Artylerii Polskiej w Toruniu.

Ñêóëüïòóðà Â.Ìóõèíîé "Ðàáî÷èé è êîëõîçíèöà"3. Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej w Bydgoszczy.

4. Pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej w Szczecinie.

5. Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie.

6. Pomnik Odrodzenia w Elblągu.

7. Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej w Białymstoku-obecnie pomnik znajduję się na cmentarzu żołnierzy radzieckich.

8. Pomnik Tym co za polskość Gdańska.

9. Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej w Olsztynie.

10. Pomnik Piechura w Mławie.

Wzorem  do naśladowania był pomnik Wiery Muchiny ”Robotnik i Kołchzoźnica” znajdujący się w Moskwie.

 

Albumy radzieckie o ówczesnej Polsce doskonale prezentowały dobra PRL-u, ale i perełki socrealizmu, w postaci monumentalnych pomników, które zdobiły polskie miasta.

Łódź i Kraków też mają swoje pomniki… w czynie rewolucyjnego proletariatu…

Po lewej mamy pomnik Czynu Zbrojnego Proletariatu, to w tym miejscu spotykają się socjaliści oraz ideowcy lewicowi przed pochodami w Krakowie. Po prawej pomnik Czynu Rewolucyjnego w Łodzi.

Pomniki i banknoty…

Oprócz wszelkich pomników i monumentów sztuka socrealizmu występowała także na banknotach…

…A kto się bardzo przysłużył ideom komunizmu mógł znaleźć się zarówno na pomnikach jak i na banknotach…

Ludwik Waryński – najwybitniejszy przedstawiciel pierwszego pokolenia polskich socjalistów. W 1882r. stworzył pierwszą partię robotniczą w Polsce o nazwie, Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat. Waryński uważał, że najważniejsza jest równość i sprawiedliwa własność środków produkcji kierowana przez społeczeństwo. Jako nieliczny potrafił dotrzeć do większości ówczesnych ośrodków przemysłowych i z poparciem robotników zorganizować liczne manifestacje, które kończyły się ustępstwami właścicieli fabryk na rzecz robotników. Zmarł mając 33 lata w Szlisselburskim więzieniu koło Petersburga.

Na zdjęciach banknot stu złotych z 1986r. z Ludwikiem Waryńskim. Na rewersie winieta redagowanej przez Waryńskiego gazety ”Proletariat” z 1883 roku. Niemal sztandarowy banknot z okresu PRL.

W środku popiersie Ludwika Waryńskiego, które dobrych kilka lat decyzją właściciela Bumar-Waryński S.A. było umieszczone w jednym z magazynów zakładu na Warszawskiej Woli.

15.03.2014r. po wielu latach nastąpiła uroczysta reaktywacja odsłonięcia pomnika. Dzięki wielu zwolennikom popiersie Ludwika Waryńskiego z powrotem wróciło na Warszawską Wolę. Został utworzony piękny skwer, a sam pomnik zrewitalizowany. Dzięki czemu Warszawa ma jeden z najpiękniej odnowionych pomników socrealizmu. Zdjęcia poniżej.

003

036

Jedna z nielicznych książek o Ludwiku Waryńskim, o lekkim tytule – ”Opowieść o Ludwiku Waryńskim” bardzo cenionego i popularnego wydawnictwa w PRL-u jakim było wydawnictwo CZYTELNIK. Książka godna polecenia.

Generał ”Walter” Świerczewski i słynne 50-dziesiąt złotych. Początkowo projekt banknotu zakładał umieszczenie generała bez czapki. Ostatecznie ze względu na powagę postaci, jakim był Karol Świerczewski został z czapką. Banknot z 1988r. Na rewersie Krzyż Grunwaldu. Po środku najbardziej znany pomnik ”Waltera” w Jabłonkach, miejsce śmierci Gen. Świerczewskiego. Ciekawostką jest także że za swego patrona obrali sobie Świerczewskiego ”Walterowcy”, do których należeli m.in. Jacek Kuroń czy Adam Michnik.

Grób słynnego ”Waltera” na Cmentarzu Wojskowym na Warszawskich Powązkach(Warto zwrócić uwagę na wyrzeźbione ”orły” bez korony oraz nazwy miejsc szlaku bojowego charakterystyczne dla pomników Świerczewskiego jak i samej 2 Armii Wojska Polskiego, a także innych dowódców Armii Ludowego Wojska Polskiego)

Jedyne takie miasto w Polsce… Dąbrowa Górnicza…

Dąbrowa Górnicza – dla krótkiego przypomnienia miasto położone w województwie śląskim. Mające ponad 125 tysięcy mieszkańców. Jedyne miasto w Polsce które posiada, względem wielkości oraz liczby mieszkańców, największą ilość monumentów sztuki socrealistycznej. Włodarze Dąbrowy Górniczej nie poszli wzorem innych miast, nie dewastowali pomników przedstawiających świetność tamtego okresu. Przeciwnie, wszystkie do dnia dzisiejszego można podziwiać, a niektóre zostały odrestaurowane i odświeżone. Aby każdy mógł ujrzeć wielką sztukę socrealizmu oraz poczuć klimat ducha socjalistycznej ojczyzny. Przed Wami przegląd zdjęć z najbardziej czerwonego miasta w Polsce.

Pomnik Bohaterom Czerwonych Sztandarów(nazywany także Pomnikiem Jimiego Hendrixa)w centrum Dąbrowy Górniczej. Po 1989r. pomnik miał zostać usunięty. Jednak mieszkańcy nie pozwolili na to. Pomnik pomalowali i zadedykowali Jimiemu Hendrixowi(stąd nazwa pomnika Jimiego Hendrixa)po czym pilnowali pomnika, dzień i noc aż w końcu władze uległy. W 2006 roku pomnik został całkowicie odnowiony.

Pomnik Przyjaźni Żołnierzy Polskich i Radzieckich w Łosieniu(Dzielnica Dąbrowy Górniczej).

1. Pomnik Bohaterom Armii Czerwonej-Gołonóg(dzielnica Dąbrowy Górniczej).

2. Pomnik Poległym Bohaterom Czerwonej Armii w Strzemieszycach(dzielnica Dąbrowy Górniczej).

3. Pomnik Bohaterom Armii Czerwonej-Wyzwolicielom Narodu Polskiego w Trzebiesławicach(dzielnica Dąbrowy Górniczej).

Cmentarze… Pamięci bohaterów i relikty socrealizmu…

Cmentarze Żołnierzy Radzieckich często zapomniane, opuszczone pozostawione samym sobie… Wszak, że do dzisiejszego dnia Armia Czerwona nie jest dobrze wspominana z powodu grabieży, gwałtów i morderstw. Jednak nie wszyscy tacy byli, postawa żołnierzy przede wszystkim zależała od dowódców, którzy na to przyzwalali przymykając oko. Dla prawdziwych wojskowych było to nie do pomyślenia aby dochodziło do takich potwornych sytuacji(z resztą doskonale wiemy jakimi zasadami kieruje się wojna, gdzie po jakimś czasie zapomina się o prawdziwej godności i szacunku do drugiego człowieka bez względu na narodowości). Ale byli to też ludzie, często młodzi chłopcy, którzy poświęcili swoje życie za wolność innych.

Pamiętajmy i nie zapominajmy o tym…

029

028

Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich w Warszawie, największy cmentarz Armii Czerwonej, jeśli chodzi o powierzchnie, ponad 19-naście hektarów. Pochowanych jest tu razem ponad 21-tysięcy żołnierzy.

123

111

Powyżej natomiast mamy Cmentarz Żołnierzy Radzieckich w Braniewie.

Jest to największy cmentarz Armii Radzieckiej pod kątem pochowanych żołnierzy. Na cmentarzu braniewskim spoczywa jednocześnie ponad 31-tysięcy żołnierzy radzieckich.

024

”OSOBY PRZEBYWAJĄCE NA TERENIE CMENTARZA ZOBOWIĄZANE SĄ DO ZACHOWANIE CISZY, SPOKOJU, POWAGI I SZACUNKU NALEŻNEGO ZMARŁYM”. – Bardzo mądry napis zarówno przy wejściu jak i przy wyjściu na teren cmentarza.

Były sobie czołgi…

Pamiętacie pomniki-czołgi, które stawiano na cześć zwycięstwa nad okupantem hitlerowskim… Takich czołgów-pomników, można było spotkać niemal w każdym większym mieście. Dla przypomnienia, jeden z najsłynniejszych czołgów T-34, który był żywym symbolem, wyzwolenia i wolności Polaków i całej ojczyzny.

057

Radziecki czołg T-34 w Gdańsku na Alei Zwycięstwa

172

  Mieczysław Wiśniewski 1953r.

008

Lektura poświęcona najsłynniejszemu i największemu czołgowi pancernemu drugiej wojny światowej czyli radzieckiemu T-34. A w środku wiele zdjęć jak powstawały oraz jak się prezentowały owe czołgi na szlaku bojowym, z dokładnym opisem każdej części T-34. Wydawnictwo historyczno-naukowe Bellona. Polecamy.

Wielki pomnik w małym mieście…

026

Tak, jak napisaliśmy wcześniej na terenie Polski znajduję się około tysiąca(1000)pomników gloryfikujących czasy Polski Ludowej oraz Związku Radzieckiego przede wszystkim na cześć Armii Czerwonej.

Takie monumenty są niemal w każdym mieście w Polsce, głównie w małych miastach chociaż najbardziej znane i najbardziej charakterystyczne są w dużych aglomeracjach, o ile jeszcze są. Każdy z tych dzieł realnego socjalizmu jest zapomniany i porzucony na śmietnik historii. Na zdjęciach Pomnik Wyzwolicielom Ojczyzny. Na pomniku wyrzeźbione głowy żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego i poszczególnych formacji wojskowych, do których należeli wraz ze szlakiem bojowym Lenino-Warszawa-Berlin. Pomnik znajduję się w Pruszkowie w województwie mazowieckim.

***Obecnie na terenie polskich miast znajduję się około tysiąca(1000)pomników związanych z okresem PRL-u. Na Przystanku PRL przedstawiliśmy te najistotniejsze i najbardziej charakterystyczne dla epoki socrealizmu***